2026-09-01
TÜBİTAK 1002 Rüzgâr Türbini Projesinde Ölçüm Yönteminin Yeniden Kurgulanması
Küçük Ölçekli Rüzgâr Türbininde Elektriksel Yük Kontrolü ve İz Bölgesi Analizi
Bu proje, TÜBİTAK 1002 başvurusu kapsamında danışman hocamla birlikte geliştirmekte olduğumuz küçük ölçekli rüzgâr türbini deney düzeneği üzerine kurgulanmaktadır. Projenin temel amacı, farklı elektriksel yük koşullarının rotor devri, güç üretimi, uç hız oranı (TSR) ve iz bölgesi üzerindeki etkilerini deneysel olarak incelemektir.
Başlangıçta sistem, rotor milinden elde edilen mekanik gücü doğrudan hesaplayabilecek şekilde planlanmıştı. Bu nedenle rotor mili ile BLDC jeneratör arasına döner tip bir tork sensörü yerleştirilmesi düşünülmüştü. Böylece rotor devri ve mil torku birlikte ölçülerek mekanik güç hesabı yapılabilecek, elde edilen sonuçlar elektriksel güç ve iz bölgesi ölçümleriyle karşılaştırılabilecekti.
Ancak başvuru hazırlık sürecinde yapılan bileşen araştırmaları ve maliyet değerlendirmeleri, bu ölçüm yaklaşımının proje bütçesi açısından zorlayıcı olduğunu gösterdi. Gerekli hassasiyetteki döner tork sensörlerinin yüksek maliyetli olması nedeniyle deney düzeneğinin ölçüm mimarisi danışman hocamla birlikte yeniden değerlendirildi. Bu noktada amaç, projenin bilimsel hedeflerini korurken sistemi daha uygulanabilir, düşük maliyetli ve yönetilebilir bir yapıya dönüştürmekti.
Güncel kurguda tork sensörü sistemden çıkarıldı. Bunun yerine rotor devrinin enkoder ile ölçülmesi, jeneratör gerilimi ve akımının ise elektronik yük ve veri toplama sistemi üzerinden izlenmesi planlandı. BLDC jeneratörün farklı devir ve yük koşullarındaki karakterizasyonu yapılarak, programlanabilir elektronik yük üzerinden jeneratörün oluşturduğu karşı torkun değiştirilmesi hedeflenmektedir. Bu sayede rotorun farklı TSR değerlerinde çalıştırılması ve her yük koşulunda güç üretimi ile iz bölgesi davranışının birlikte değerlendirilmesi mümkün olacaktır.
Bu süreç, proje tasarımında önemli bir mühendislik kararı olarak öne çıktı. Başlangıçtaki ideal fakat maliyetli ölçüm yaklaşımı yerine, bütçe sınırları içinde uygulanabilirliği daha yüksek bir deneysel yöntem geliştirildi. Böylece proje, pahalı bir tork sensörüne ihtiyaç duymadan; elektriksel güç, rotor devri, TSR ve iz bölgesi ölçümlerini birlikte değerlendirmeyi hedefleyen daha gerçekçi bir deney düzeneği önerisine dönüştürüldü.
Bu aşama benim için, bir mühendislik projesinde yalnızca teknik doğruluğun değil; maliyet, ölçüm güvenilirliği, uygulanabilirlik ve proje bütçesiyle uyumun da tasarım kararlarını doğrudan etkilediğini gösteren önemli bir deneyim oldu.